Chung Quỳ (鍾馗, Zhōng Kuí) là một nhân vật nổi tiếng trong văn hóa dân gian Trung Hoa, thường được gọi là Thần Trừ Ma hay Thần Bắt Quỷ.
Truyền thuyết về Chung Quỳ
- Nguồn gốc: Chung Quỳ vốn là một nho sinh thông minh, tài năng, dung mạo lại xấu xí. Có thuyết kể rằng ông đỗ Trạng nguyên nhưng vì dung mạo quá dị thường nên bị vua chê không ban chức tước. Uất ức, ông đập đầu vào tường mà chết. Sau khi chết, Diêm Vương cảm thương, phong cho ông chức “Đại Tướng Quỷ Vương”, chuyên trấn áp, bắt giữ yêu ma quỷ quái, bảo vệ nhân gian.
- Hình tượng: Chung Quỳ thường được miêu tả là một đại hán mặt đen, râu rậm, mắt to, đầu đội mũ quan, tay cầm kiếm hoặc cầm bút, cưỡi hổ hoặc đứng bên cạnh tiểu quỷ.
- Trong văn hóa dân gian: Người dân treo tranh Chung Quỳ trong nhà, nhất là dịp Tết, để trừ tà ma, xua đuổi điều xấu, cầu bình an.
Ý nghĩa tín ngưỡng
- Trừ tà, trấn quỷ: Chung Quỳ là biểu tượng bảo hộ, giúp con người tránh bị quỷ thần quấy phá.
- Bảo hộ gia đạo: Người ta tin rằng treo tranh hoặc thờ tượng Chung Quỳ trong nhà giúp gia đình yên ổn, trẻ nhỏ không bị tà ma ám.
- Văn hóa nghệ thuật: Chung Quỳ cũng xuất hiện nhiều trong hội họa, hí khúc (kinh kịch), văn học, điêu khắc ở Trung Hoa, Việt Nam, Nhật Bản và các nước Á Đông.
🏮 Cách thờ cúng hoặc trưng bày Chung Quỳ trong nhà
1. Treo tranh Chung Quỳ
-
Vị trí tốt nhất:
- Treo ở cửa chính đối diện lối vào → để xua tà, ngăn khí xấu.
- Treo ở phòng khách → vừa trang trí, vừa giữ bình an cho cả nhà.
- Không nên treo trong phòng ngủ, phòng ăn, phòng thờ gia tiên (không hợp khí).
-
Hướng treo:
- Tranh Chung Quỳ nên quay mặt ra cửa, như “trấn giữ cửa” bảo vệ gia trạch.
- Tránh quay vào trong nhà (sẽ mang ý xua đuổi ngược lại).
-
Thời điểm treo:
- Thường treo dịp Tết Nguyên Đán (mang ý xua tà, rước lộc).
- Có thể treo quanh năm nếu gia chủ muốn trấn trạch lâu dài.
2. Thờ tượng Chung Quỳ
Nếu có tượng (gỗ, đồng, sứ…), thì có thể lập bàn nhỏ để thờ:
-
Vị trí đặt:
- Đặt trên bàn thờ Thần Tài – Ông Địa (nếu gia đình có thờ) → tượng trưng bảo vệ tài lộc.
- Hoặc đặt ở kệ cao trong phòng khách, mặt quay ra cửa chính.
- Không đặt trong phòng ngủ, bếp hoặc gần nhà vệ sinh.
-
Cách cúng:
- Không bắt buộc phải cúng hàng ngày.
- Ngày mùng 1, ngày rằm có thể thắp 1 – 3 nén nhang, dâng hoa quả, trà, rượu.
- Tránh cúng đồ mặn quá cầu kỳ, chỉ cần thành tâm là đủ.
3. Một số lưu ý phong thủy
- Chung Quỳ là thần trừ tà, nên khi treo tranh hoặc đặt tượng, không nên để thấp (sẽ mất tác dụng).
- Không treo chung với tranh Phật, Quan Âm (không hợp ngữ cảnh tín ngưỡng).
- Nếu trong nhà có trẻ nhỏ hay người hay bị “bóng đè”, “mộng mị”, thì treo tranh Chung Quỳ trước cửa phòng ngủ cũng có tác dụng hóa giải.
🕯️ Văn khấn dân gian thỉnh Thần Chung Quỳ về nhà
Trước khi khấn:
- Lau dọn bàn thờ hoặc nơi đặt tranh/tượng.
- Chuẩn bị: hoa tươi (hoa cúc/hoa huệ), trà hoặc rượu trắng, 1 đĩa trái cây.
- Thắp 3 nén nhang (hoặc 1 nén nếu đơn giản).
Nam mô Đại Thánh Chung Quỳ Trừ Ma Tôn Thần.
Hôm nay ngày … tháng … năm …,
Tín chủ con tên là …, ngụ tại …
Kính thỉnh Đại Thánh Chung Quỳ giáng lâm bản trạch,
Ngự tại gia đường, trấn tà ma quỷ quái,
Hộ gia đạo an khang, nhân khang vật thịnh,
Con cháu bình an, công việc hanh thông.
Chúng con có chút lễ mọn,
Dâng hoa quả, trà rượu,
Thành tâm kính lễ, cúi xin chứng giám.
Nam mô Chung Quỳ Đại Thánh, phù hộ độ trì.
📜 Câu chú ngắn để gia trì hàng ngày
Khi thắp nhang hoặc nhìn tranh/tượng, có thể đọc:
👉 “Nam mô Chung Quỳ Đại Thánh, hàng ma phục quỷ, hộ gia trạch, độ nhân an.”
(Đây là câu ngắn gọn, dễ nhớ, giống như một “chân ngôn dân gian”.)
⏳ Thời điểm khấn tốt nhất
- Ngày mùng 1, ngày rằm, hoặc khi nhập trạch (về nhà mới).
- Dịp Tết Nguyên Đán – để trấn giữ cửa, xua tà, rước lộc đầu năm.
- Hoặc bất kỳ khi nào gia đạo bất an, nhiều mộng mị, hay muốn tăng năng lượng dương trong nhà.
🏮 Bố cục bàn thờ nhỏ thờ Chung Quỳ + Thần Tài – Ông Địa
1. Vị trí đặt bàn thờ
- Đặt ở tầng trệt, sát mặt đất, hướng ra cửa chính hoặc cửa kinh doanh.
- Bàn thờ nên dựa lưng vào tường vững chắc, tránh sau lưng là nhà vệ sinh hoặc bếp.
- Tránh đặt nơi ẩm thấp, tối tăm.
2. Sắp xếp tượng/tranh trên bàn thờ
- Hàng trước (ngồi thấp): Thần Tài (bên trái, nhìn từ ngoài vào) – Ông Địa (bên phải).
- Hàng sau (ngồi cao hơn): Tranh hoặc tượng Chung Quỳ, đặt ở giữa, phía sau Thần Tài – Ông Địa.
-
-
Ý nghĩa: Chung Quỳ trấn giữ phía sau, ngự uy để bảo vệ, Thần Tài – Ông Địa ngồi trước để chiêu tài cho gia chủ.
-
👉 Nếu là tranh, bạn có thể dán hoặc treo ngay sau lưng bàn thờ, ở tầm mắt nhìn lên.
👉 Nếu là tượng, nên chọn kích thước vừa phải (cao hơn Thần Tài – Ông Địa một chút).
3. Lễ vật cơ bản
- 2 chén nước sạch (luôn đầy, thay hằng ngày).
- 2 ly rượu nhỏ hoặc trà.
- 1 bình hoa (hoa cúc vàng hoặc hoa đồng tiền).
- 1 đĩa trái cây 5 loại.
- Bát nhang đặt chính giữa.
- Đèn dầu hoặc nến nhỏ (tượng trưng cho minh quang).
👉 Riêng Chung Quỳ, dân gian thường cúng thêm rượu trắng (3 chén nhỏ), vì ông vốn là võ thần trừ tà, thích khí dương mạnh.
4. Cách thắp nhang, khấn nguyện
-
Khi thắp nhang:
- Khấn mời Thần Tài – Ông Địa trước → cầu tài lộc, buôn may bán đắt.
- Sau đó khấn mời Chung Quỳ → trấn trạch, trừ tà, bảo vệ gia đạo.
-
Khi khấn, có thể đọc câu ngắn:
“Nam mô Chung Quỳ Đại Thánh, Thần Tài – Thổ Địa, phù hộ độ trì cho bản gia an lạc, tài lộc sung túc.”
5. Lưu ý phong thủy
- Giữ bàn thờ sạch sẽ, hoa quả tươi, không để héo úa.
- Thay nước mỗi sáng, rượu/trà có thể thay vào mùng 1 và rằm.
- Không đặt bàn thờ dưới gầm cầu thang hoặc cạnh thùng rác.
- Tránh quay bàn thờ vào phòng ngủ.
👉 Ở Việt Nam, dân gian vẫn hay nhắc đến “Thần Chung Quỳ” như một vị thần hộ mệnh, thường được thỉnh về dịp Tết để xua đuổi ma quỷ, rước tài lộc.
